नवसंशोधनाला चालना : IPR व पेटंट विषयावर विशेष कार्यक्रम

 “

नवसंशोधनाला चालना : IPR व पेटंट विषयावर विशेष कार्यक्रम”

           वर्धा जिल्हा प्रतिनिधी फैमोद्दीन शेख

संशोधन आणि नवोपक्रमातील बौद्धिक संपदा हक्क: कल्पनांपासून

 परिणामापर्यंत” या विषयावर एक दिवसीय राज्यस्तरीय कार्यशाळा मातोश्री आशाताई कुणावर कला वाणिज्य आणि विज्ञान महिला महाविद्यालय हिंगणघाट येथे यशस्वीरित्या आयोजित करण्यात आली, ही कार्यशाळा हिंगणघाट येथील तुळसकर कॉलेज ऑफ फार्मसी, विद्या विकास कला, वाणिज्य आणि विज्ञान महाविद्यालय, समुद्रपूर आणि मातोश्री आशाताई कुणावार कला, वाणिज्य व विज्ञान महिला महाविद्यालय, हिंगणघाट यांच्या संयुक्त विद्यमानाने आयोजित करण्यात आली, ही कार्यशाळा राजीव गांधी राष्ट्रीय बौद्धिक संपदा व्यवस्थापन संस्था (RGNIIPM), भारत सरकार, नागपूर (एमएस) यांच्या सहकार्याने कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले.

बौद्धिक संपदा हक्क (IPR), पेटंट आणि नाविन्यपूर्ण कल्पनांना प्रभावी सामाजिक योगदानात रूपांतरित करण्याच्या प्रक्रियेबद्दल विद्यार्थी, प्राध्यापक आणि संशोधकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे हा या कार्यशाळेचा उद्देश होता. या कार्यक्रमात उत्साही सहभाग दिसून आला आणि एकूण 120 विद्यार्थ्यांनी कार्यशाळेचा लाभ घेतला.

 कार्यक्रमाला उपस्थित असलेल्या मान्यवरांमध्ये विद्या विकास शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष आणि मातोश्री आशाताई कुणावर महिला महाविद्यालय चे प्राचार्य डॉ. उमेश पी. तुळसकर प्रमुख अतिथी म्हणून उपस्थित होते, कार्यक्रमाच्या अध्यक्षा विद्या विकास शिक्षण संस्थेच्या सचिव व नवनिर्वाचित नगराध्यक्षा हिंगणघाट डॉ. नयना उ. तुळसकर असून समुद्रपूर येथील विद्या विकास कला, वाणिज्य आणि विज्ञान महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. किशोर जी. रेवतकर,  कार्यशाळेचे संयोजक आणि तुळसकर कॉलेज ऑफ फार्मसी, हिंगणघाट येथील प्राचार्य डॉ. महेंद्र सी. गुंडे यांची विशेष उपस्थिती होती.

कार्यशाळेचे प्रमुख वक्ते डॉ. भरत एन. सूर्यवंशी आणि श्री कुमार राजू, पेटंट्स आणि डिझाइन्सचे सहाय्यक नियंत्रक, आरजीएनआयआयपीएम, भारत सरकार, नागपूर येथील होते. 

पहिले तांत्रिक सत्र डॉ. भरत एन. सूर्यवंशी यांच्या मार्गदर्शनात पार पडले, यांच्या सत्रात डॉ. सूर्यवंशी यांनी बौद्धिक संपदा हक्कांच्या विविध पैलूंवर आणि संशोधन आणि नवोपक्रमात त्यांचे वाढते महत्त्व स्पष्ट केले, त्यांनी पेटंट्स, कॉपीराइट्स, ट्रेडमार्क, औद्योगिक डिझाइन्स आणि भौगोलिक संकेतांसह आयपीआरच्या मूलभूत संकल्पना स्पष्ट केल्या. त्यांनी निर्माते आणि नवोपक्रमकांच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी बौद्धिक संपदा कायदेशीर यंत्रणा म्हणून कशी काम करते यावर चर्चा केली.

दुसरे तांत्रिक सत्र श्री. कुमार राजू, पेटंट्स आणि डिझाइन्सचे सहाय्यक नियंत्रक, आरजीएनआयआयपीएम, भारत सरकार, नागपूर यांनी दिले. श्री कुमार राजू यांनी पेटंटचे सखोल स्पष्टीकरण दिले आणि भारतात पेटंट अर्ज दाखल करण्याची सविस्तर प्रक्रिया सांगितली. त्यांनी पेटंटयोग्यतेचे निकष वर्णन केले, ज्यात नवीनता, शोधात्मक पायरी आणि औद्योगिक उपयुक्तता यांचा समावेश आहे. त्यांनी पेटंट दस्तऐवजाची रचना, ज्यामध्ये शीर्षक, सारांश, तपशील, दावे आणि रेखाचित्रे यांचा समावेश आहे, स्पष्ट केली.

प्रो. अंजू तन्ना, व्याख्याता, तुळसकर कॉलेज ऑफ फार्मसी, हिंगणघाट, यांनी कार्यक्रमाचे संचालन केले तर आभार डॉ. सपना जयस्वाल  उपप्राचार्या मातोश्री आशाताई कुणावार कला, वाणिज्य व विज्ञान महिला महाविद्यालय, हिंगणघाट यांनी केले. कार्यक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी संपूर्ण प्राध्यापक वृंद, शिक्षकेत्तर कर्मचारी, विद्यार्थ्यांचे सहकार्य लाभले.